Połowa świata, który nas dzisiaj otacza, jest już tylko performatywna. Zauważyliście? Nie mamy już własnego stylu – mamy estetykę. Coś jest „w estetyce” albo z niej nie jest. I przyznaję, że im dłużej to obserwuję, tym bardziej czuję się tym wszystkim oblepiona i przytłoczona.
Złapałam się na tym ostatnio, gdy razem z G. (która, jak przystało na pragmatycznego lekarza, uważa, że moje socjologiczne rozkminy to tylko pretekst i kolejny temat do narzekania) przyglądałyśmy się temu, jak łatwo dajemy się programować.
Twoje „ja” zapakowane w paczkę z AliExpress
Mamy dziś idealnie zaprojektowane style ubioru i gotowe, przeanalizowane przez kogoś w biurowcu zestawy ubrań. Te zestawy mają symbolizować nasz styl i sposób życia. I to do jakiej grupy społecznej chcemy manifestować przynależność, z którą się utożsamiamy lub do której aspirujemy. Do tego oczywiście obowiązkowe beżowe, białe lub szare mieszkania (bo przecież kolor mógłby zepsuć feed na Instagramie). Wszystko, co nas otacza, wysyła sygnał: kim jesteśmy, o czym warto z nami rozmawiać, jakie mamy poglądy.
Tylko czy to naprawdę jesteśmy my?
Zbyt mało w tym naszych własnych przemyśleń, a zbyt dużo krzyczenia: „o, to takie moje!”. A jaka jest ta „Twoja” wersja? Prawdopodobnie to dokładnie ta sama wersja, którą tagi śledzące w przeglądarce (i uwierzcie mi, jako SEO marketer trochę o tym wiem) podsunęły Ci na podstawie Twojej bańki demograficznej.
Konsumpcjonizm w przebraniu hobby
Na każdy nasz – wydawałoby się autorski – pomysł, współczesny rynek ma 10 gotowych rozwiązań (zazwyczaj prosto z Temu czy AliExpress). Każda, nawet najdrobniejsza chęć zmiany nawyków została natychmiast skomercjalizowana:
- Chcesz prowadzić journal? Proszę bardzo, oto zestaw dedykowanych naklejek, estetyczna okładka, washi tape i nożyczki do wycinania znaczków.
- Idziesz na spacer, żeby odetchnąć? Trzymaj specjalne kartki ze zwierzątkami i roślinami, które musisz „odkryć” i zaznaczyć.
- Pracujesz przy biurku? Proszę, podkładka pod nadgarstek w kształcie kotka. (Przy moich pięciu żywych kotach w domu, w tym domagającej się wiecznej atencji Furce, kupowanie sztucznego kota pod nadgarstek brzmi jak ponury żart).
- Chcesz po prostu pić więcej wody? Musisz mieć tę konkretną, kolorową butelkę z motywacyjnym nadrukiem. Inaczej się nie liczy.
Jak być sobą, kiedy każda myśl została oblepiona jakąś wersją konsumpcjonizmu?
Szafa kapsułowa czy klatka algorytmów?
Możecie mi oczywiście napisać w komentarzach: „Teri, mnie to nie dotyczy, ja podejmuję świadome decyzje”.
Czy na pewno? Czy Twoje wybory zakupowe są w 100% Twoje? Czy może podsunęli Ci je ludzie, którzy zawodowo zajmują się walką o każdą sekundę Twojej – i tak już mocno skróconej przez scrollowanie TikToka – uwagi?
Szafa kapsułowa to świetna koncepcja, dopóki nie stanie się kolejnym pretekstem do kupowania gotowych paczek ubrań z poliestru. Zamiast ślepo podążać za „estetyką”, wolę zostać przy moim mozolnym, ale satysfakcjonującym wygrzebywaniu z Vinted prawdziwych perełek – wełny merino, kaszmiru, jedwabiu i porządnej jakości bawełny. Bo styl to coś więcej niż algorytm czy kupowanie rzeczy które akurat trenduja w naszym feedzie.
Ciekawe fakty:
- Iluzja wyboru: Zjawisko, o którym tu mowa, psychologia często nazywa efektem echa (echo chamber). Algorytmy pokazują nam tylko to, z czym już się zgadzamy i co pasuje do naszego profilu, co sprawia, że nasze rzekomo „własne” wybory są w rzeczywistości mocno zdeterminowane. Dla mnie to też powód czemu internet radykalizuje ludzi, otaczająć ich treściami które zgadzają się z ich poglądami i tworzą iluzje tego, że muszą być słuszne skoro sa tak powszechne. Nie sa powrzechne, poprostu algorytm podsuwa nam to samo z czym już się zgadzamy.
- Koszt „estetyki”: Przemysł fast fashion odpowiada za około 10% globalnych emisji dwutlenku węgla. Kupowanie „gotowych estetyk” na jeden sezon to nie tylko uśpienie własnego gustu, ale też gigantyczne obciążenie dla planety.
Jak przestać kupować pod wpływem emocji i algorytmów? Najlepszym sposobem jest zasada 48 godzin. Zanim kupisz coś, co „idealnie pasuje do Twojej nowej estetyki”, odczekaj dwa dni. W większości przypadków potrzeba posiadania (często wykreowana przez targetowaną reklamę) mija, a Ty oszczędzasz pieniądze.
Czym jest prawdziwa szafa kapsułowa? Szafa kapsułowa to ograniczona liczba ubrań (zazwyczaj 30-50 sztuk), które idealnie do siebie pasują i są wykonane z dobrych materiałów (np. wełna, kaszmir, bawełna). Nie chodzi o kupienie nowego, gotowego zestawu ubrań, ale o zredukowanie i maksymalne wykorzystanie tego, co już mamy w szafie. Warto o tym pamiętać zanim następnym razem klikniemy: Kup teraz!




